Óbuda, Buda i Peszt – czyli… Budapeszt – stolica Węgier. Miasto stworzone z trzech filarów, jakimi są najstarsze jego dzielnice, zaskakujące, oryginalne, niezapomniane. Z pewnością jedno z najpiękniejszych w Europie, a może i na świecie. W jakiś szczególny sposób bliskie również polskim sercom, które zgodnie ze znanym przysłowiem: „Polak Węgier dwa bratanki…” rzeczywiście odnaleźć mogą wspólne braterskie korzenie zarówno w historii, jak i w zamiłowaniu do kuchni i słynnych węgierskich winnych trunków…Pobyt w węgierskiej stolicy z pewnością będzie udany. Bogata architektura, przyjaźnie nastawieni mieszkańcy, relaks, wypoczynek (w Budapeszcie znajdują m.in. źródła wód leczniczych), piękne widoki, węgierska kuchnia i długie spacery.

W Budapeszcie zwracają uwagę piękne place, pomniki, kościoły i pałace. Stolicę Węgier najlepiej zwiedzać pieszo, wtedy można bezpośrednio zapoznać się z jej wielowiekowym bogactwem, ulice prowadzą do placów, a wokół nich przyciągają uwagę wspaniałe zabytki świadczące o bogatej historii tego miasta. Jest ona naprawdę długa. Początki Budapesztu sięgają czasów rzymskich. W I w n. e. na tym terenie osiedlili się Celtowie, później powstała rzymska osada Aquincum. Tereny zajmowane przez dzisiejszą stolicę Węgier zamieszkiwane były kolejno przez plemiona Hunów, Ostrogotów, Longobardów, Awarów, Słowian, a w wieku X osiedlili się tu Węgrzy. Buda oraz Peszt rozwijały się szczególnie intensywne za panowania króla Zygmunta Luksemburskiego. W średniowieczu Óbuda, Buda i Peszt były jednym z największych europejskich ośrodków miejskich. Trudne lata przyszły wraz z niewolą turecką, później miasto rozwijało się za panowania Habsburgów. W 1873 roku oficjalnie zjednoczono miasto w jeden organizm – Budapeszt. Miasto intensywnie się rozwijało, na jego kulturę wpływ mieli nie tylko Węgrzy, ale również Niemcy, Żydzi, czy Słowacy. Podczas II wojny światowej doszło do wielu zniszczeń. Wiele zabytków zostało odbudowanych. Dzisiejszy Budapeszt to jedno z najbardziej atrakcyjnych turystycznie miast europejskich, odwiedzane co roku przez miliony turystów. Liczy niemal 1 700 000 mieszkańców. Jest prawdziwym centrum życia politycznego, kulturalnego i naukowego Węgier.

Ślady historii w Budapeszcie można spotkać wszędzie, zarówno w najstarszej dzielnicy Óbuda, która powstała na miejscu osady Aquincum, jak i w Budzie oraz w Peszcie. Są to części miasta najchętniej odwiedzane przez turystów. Trudno sobie wyobrazić spacer po Budapeszcie bez Zamku Królewskiego – okazała budowla robi wrażenie zarówno w dzień, jak i (a może jeszcze bardziej) w nocnej iluminacji. Zamek znajduje się na Wzgórzu Zamkowym, zarówno siedziba królewska, jak i cały układ architektoniczny wzgórza to najbardziej reprezentacyjne miejsce stolicy. Pierwsza siedziba powstała prawdopodobnie w wieku XIII. Właściwy zamek powstał w wieku XIV, rozbudowę swoją i rozmach architektoniczny zawdzięcza królowi Zygmuntowi Luksemburczykowi. Zamek został zniszczony przez Turków, później odbudowany, ale już w zupełnie innym stylu przez Habsburgów. Przechodził różne koleje losu, w dużej części został zniszczony podczas II wojny światowej. Odbudowę zakończono w 1976 roku. Architekci odkryli wiele śladów dawnej świetności budowli, niektóre pochodzą jeszcze ze średniowiecza. Dziś Zamek Królewski jest siedzibą wielu instytucji kulturalnych i muzeów (m.in.: Muzeum Historii Współczesnej) i Biblioteki Narodowej. Zamek Królewski wraz z kompleksem Wzgórza Zamkowego został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Nieopodal Zamku znajduje się Kościół św. Macieja. Powstał w XIII w., jest jedną z najbardziej znanych świątyń Budapesztu. Miejsce koronacji królów węgierskich. Kościół ten był świadkiem bogatej, wielowątkowej historii Węgier, podobnie jak wiele najpiękniejszych gmachów wiąże się z panowaniem wielkiego króla Zygmunta Luksemburczyka, był za czasów tureckiej dominacji przekształcony w meczet, w XVIII w. budowlę strawił pożar. Dzisiejszy gmach to replika pochodząca z XIX w. Dominującym elementem świątyni jest piękna, strzelista wieża. Duże wrażenie robi też wnętrze z pięknymi freskami. Warto przyjrzeć się zbiorom znajdującego się tu Oratorium Królewskiego, gdzie prezentuje się kolekcję szat koronacyjnych, naczyń liturgicznych i tronów.

Najznamienitszą budowlą sakralną Budapesztu jest bazylika św. Stefana. To wielki kościół, wybudowany w stylu klasycystycznym, zwraca uwagę przede wszystkim monumentalna kopuła, niemal stumetrowa z mozaiką przedstawiającą postać Boga Ojca. Bazylika powstała w XIX w. Znajduje się w Peszcie, przy placu św. Stefana, jest również mu poświęcona. Stefan I to szczególna postać w historii Węgier - pierwszy król, w bazylice przechowywana jest jego relikwia – prawe ramię.

Na szlaku budapeszteńskich świątyń znajduje się także Wielka Synagoga – największa w Europie i druga co do wielkości na świecie. Jej bryła jest bardzo charakterystyczna, zbudowano ją w wieku XIX w stylu muzułmańskich budowli z Afryki Północnej. Nosi w sobie ślady mauretańskie, choćby z tego powodu warto ją obejrzeć. Synagoga została odbudowana zaledwie kilkanaście lat temu. Pierwotny budynek został wysadzony w powietrze przez nazistów.

Bogactwem Budapesztu jest właśnie architektura – pełna wpływów różnych kultur, europejskiej, żydowskiej, ale również islamskiej – zwracając uwagę na pewną orientalność stylu synagogi w tym miejscu zauważmy także charakterystyczne dla Budapesztu, działające również dziś łaźnie tureckie, które przyciągają do swoich wnętrz wielu turystów, najstarszą jest łaźnia pochodząca jeszcze z XVI stulecia.

Przy kolejnym reprezentacyjnym placu Budapesztu, placu Kossutha wznosi się budynek, który jest najbardziej charakterystycznym jego symbolem – Parlament. Uznawany za jeden z najpiękniejszych na świecie. Prawdziwa wizytówka stolicy Węgier. Powstawał aż kilkanaście lat. Od roku 1885 do 1904. Ten wielki, reprezentacyjny gmach znajduje się w dzielnicy Peszt, nad Dunajem. Widok na parlament od strony rzeki to chyba najbardziej charakterystyczne „widokówkowe” oblicze Budapesztu. Parlament wybudowano w stylu neogotyckim (z elementami baroku). Długość budynku to niemal 270 metrów, szerokość – 123 metry. Kopuła znajdująca się w centralnej części ma identyczną wysokość jak kopuła bazyliki św. Stefana – 96 metrów. Do parlamentu można dotrzeć m.in. metrem. Główne wejście znajduje się przy placu Kossutha (Lajosa Kossutha), na którym można też podziwiać pomnik jednego z największych węgierskich bohaterów narodowych. Wnętrze parlamentu robi wrażenie równie wielkie co bryła – zazwyczaj parlament można zwiedzać, nawet, gdy odbywają się posiedzenia. Największym węgierskim skarbem przechowywanym właśnie w parlamencie jest korona świętego Stefana.

Spacerując ulicami Budapesztu na pewno zwrócimy również uwagę na piękne mosty, z których najsłynniejszymi są: most Elżbiety, Most Wolności i Most Széchenyi'ego (Łańcuchowy).

Uwagę zwracają też liczne budapeszteńskie place, oprócz już wymienionych, m.in.: Plac Bohaterów, zwany również Placem Tysiąclecia. Duże wrażenie robi kolumnada, na której szczycie znajduje się figura archanioła Gabriela, znajdująca się przy placu Muzeum Sztuk Pięknych oraz centralne miejsce placu – Pomnik Tysiąclecia, zbudowany w roku 1896 jako pamiątka millenium państwa węgierskiego. Plac Vörösmarty usytuowany w centrum miasta, uwagę przyciąga tu pomnik Vörösmarty'ego – autora hymnu węgierskiego. Znajduje się tu również jego pomnik. Kolejny plac, różniący się od tych, które znajdują się w centrum stolicy to Plac Wolności. Nazwa ma na celu upamiętnienie węgierskich bohaterów, którzy po fiasku powstania narodowowyzwoleńczego zostali tu straceni w roku 1949.  Przy placu znajdują się monumentalne siedziby różnych instytucji państwowych.

Budapeszt pełen zabytków świadczących o jego świetności i wielowiekowej tradycji to również doskonałe miejsce do wypoczynku. Spacery po centrum mogą być dość wyczerpujące, dlatego warto wybrać się do Lasku Miejskiego – to jedno z piękniejszych „zielonych” miejsc w Budapeszcie, Zamek Vajdahunyad (zespół budynków w stylu romańskim, gotyckim i barokowym), parkowe alejki, kwiaty, fontanny, pomniki sztuczne jezioro, ogród zoologiczny, wesołe miasteczko. Niedaleko znajdują się też baseny lecznicze. Lasek Miejski przyciąga nie tylko mieszkańców Budapesztu, ale również spragnionych wypoczynku turystów. Być może jeszcze większe zainteresowanie wzbudza jednak słynna Wyspa św. Małgorzaty. Znajdują się tu słynne kąpieliska, m.in. kąpielisko Palatinus, ciepłe źródła, wzrok przyciągają egzotyczne rośliny, w tym piękne lilie wodne. Zainteresowanie wzbudzić mogą również ruiny byłego klasztoru Dominikanek, z którym łączy się historia św. Małgorzaty, córki króla Beli IV, patronki Wyspy.

Spacerując po wyspie można się natknąć również na inne budowle, m.in. na pochodzącą jeszcze z XIII w. kaplicę św. Michała. Obecnie Wyspa św. Małgorzaty jest najpopularniejszym miejscem wypoczynku w Budapeszcie, oferuje różne formy rozrywki, w tym m.in. sporty wodne, ale można tu także zagrać w kasynie.

Wreszcie kolejny, dominujący element panoramy węgierskiej stolicy – wzgórze Gelerta. Nazwa pochodzi od imienia biskupa, który miał w tym miejscu zostać zamordowany przez pogan. Wzgórze cieszyło się złą sławą, po upadku powstania węgierskiego Austriacy wznieśli tu cytadelę – dziś służy zgoła innym celom, bliskim m.in. turystom – w budynku znajduje się m.in. dyskoteka, ale również muzeum. Zwiedzających wzgórze uderza widok monumentalnego Pomnika Wolności. Wzgórze jest szczególne również ze względów przyrodniczych, co prawda nie jest ono wysokie (130 m n.p.m.), to jednak zwraca uwagę zupełnie innym wyglądem od strony południowej i północnej. Na południu – nasłonecznione, z roślinnością charakterystyczną dla Afryki Północnej, na północy, pozbawione niemal światła słonecznego. przypomina skrawek ziemi skandynawskiej…

Wreszcie nieodzowny element każdej wycieczki i poznawania nowych miast – oryginalna kuchnia, zakupy i pamiątki. Oczywiście tego w Budapeszcie również zaznamy. Rozkoszą dla podniebienia będą specjały oferowane przez słynną cukiernię Gerbeaud, ciasta i desery tu podawane są wykonywane zgodnie z niezmienionymi od 100 lat recepturami. Nikogo nie trzeba też chyba przekonywać do skorzystania z oferty licznych restauracji, węgierskie „paprykowe” specjały, wina…Spacer po wizycie w tych miejscach to z pewnością dobre rozwiązanie, można go połączyć z zakupami, a jeśli mamy ochotę na zapoznanie się z ofertą budapeszteńskich sklepów – zaprasza najsłynniejsza ulica Budapesztu – Váci. Sklepy najlepszych światowych marek, ale również małe sklepiki z pamiątkami, restauracje, kawiarnie, galerie sztuki – w tym miejscu znów możemy zapomnieć o płynącym czasie…